Aurkezpena: pentsamendu kritikoa, gertakizuna eta askapen nazionalaren politika
Zer esan nahi du benetan botereari aurre egitea, diskurtso ofizialen azpian ezkutatzen den egia deskubritzea eta konpromiso politikoari eustea? Galdera horiei erantzuna emateko sortu zen, 1990eko hamarkadako Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) giro akademikoan, J. Agirre Kolektiboa (JAK). Kazetaritza eta Filosofia sailen bueltan bildutako talde intelektual eta militante honek —besteak beste Nikolas Xamardo, Antton Azkargorta, Laura Mintegi, Jesuxuxmari Zalakain eta Jose Luis Herrero kide zituenak— euskal gatazkaren eta Euskal Nazio Askapenerako Mugimenduaren (ENAM) interpretazio kualitatibo eta sakona eskaini zuen beti.
Bilduma honek talde horrek euskaraz ekoiztutako lan esanguratsuak biltzen ditu, teoria frantsesa, matematika eta politika nazionala uztartzen dituen bide bati jarraituz. Izan ere, kolektiboaren motor ontologiko eta politikoa Alain Badiouren gertakizunaren teoria eta etika militantean eta Jacques Lacanen psikoanalisian sustraitzen da. Tresna horien bidez, datu kuantitatibo hutsetatik haratago jo eta analisi sintomatikoa garatu zuten: estatuek edo hedabideek isildu edo ezkutatu nahi dituzten zuloak eta egia desestali nahian.
BILDUMA irakurtzeko sakatu HEMEN
Euskal testuinguruan, ENAMen sorrera gertakizun fundatzaile bat bezala ulertzen da, eta horrekiko fideltasunak zehazten du subjektu militantea. Boterea ez da zenbakietan edo boto-kopuruan neurtzen, kualitatean eta egiarekiko konpromisoan baizik. Hori da Lemoiz, Ikastolak, intsumisioa edo unibertsitateko irakaslego propioaren aldeko borroka luzea bezalako herri-mugimenduek erakutsi zigutena. Hain zuzen ere, azken borroka horrek —Administrazioak inposatutako kontratuei uko eginez, justiziaren eta duintasunaren aldeko bidean— markatu izan du kolektiboko kide askoren bizitza eta ibilbidea.
Baina bilduma honek politikari erreparatuz gain kultura, identitatea eta komunikabideak ere zorrotz aztertzen ditu. Batetik, albistearen (behin-behinekoa eta boterearen iritzi-sortzailea) eta gertakizunaren (haustura eta egia dakarrena) arteko bereizketa egiten du, eta Orson Wellesen Citizen Kane filmaren bidez agerian uzten du botere mediatikoak ezin duela gizakiaren barne-muinera iritsi. Bestetik, identitateen purifikazioaren aurrean dilatazioa eta izaera irekia aldarrikatzen dituzte, kultura kolektibitatearen erabaki dialektiko eta dinamiko gisa ulertuz.
Liburu hau edo artikulu-bilduma hau ez da soilik iraganeko erregistro historiko kritiko bat; gaur egungo irakurlearentzat tresna kualitatibo paregabea da. Egungo Estatuaren eta komunikabide ofizialen diskurtso nagusiak edota “Enziklopediak” deseraikitzeko gakoak ematen dizkigu, albiste soilen azpitik gertakizun politikora begiratzeko lagunduz. Zapalkuntzaren aurkako jarrera intelektual intsumisoa piztuta mantentzeko eta gure bide propioa egiten jarraitzeko ezinbesteko irakurketa.
IGM – 2026 – 10